Praktijk VAN WAARDE
De weg van Jezus volgen
Het kruis als mindshift
Het kruis van Jezus is voor mij meer dan een gebeurtenis uit het verleden. Het is ook een uitnodiging om anders te leren kijken. Jezus laat in zijn leven en sterven iets zien van hoe God naar mensen kijkt en hoe wij met elkaar en met onszelf mogen omgaan.
Wanneer Jezus aan het kruis zegt: ‘Het is volbracht’, kunnen we dat verstaan als: er hoeft niets meer verdiend te worden. Gods liefde is geen beloning voor wie het goed doet. In Jezus wordt zichtbaar dat Gods liefde blijft, zelfs wanneer mensen zich tegen Hem keren.
Dat kan iets veranderen in de manier waarop je naar je eigen leven kijkt. Je hoeft jezelf niet voortdurend te bewijzen. Je waarde hangt niet af van wat je presteert, hoe anderen over je denken of hoeveel fouten je maakt. Je mag leven vanuit het besef dat je van waarde bent.
Anders leren kijken
Veel van onze problemen beginnen niet alleen bij wat er gebeurt, maar ook bij de manier waarop we kijken naar wat er gebeurt. Iemand zegt iets wat ons raakt en we voelen ons afgewezen. Iemand krijgt iets wat wij graag willen en we voelen ons tekortgedaan. Iemand is het niet met ons eens en we ervaren dat al snel als een aanval.
Voor je het weet, ontstaat er afstand. We verdedigen onszelf, willen ons gelijk halen of trekken ons terug. Zo kunnen relaties veranderen in een strijd waarin iedereen probeert zichzelf te beschermen.
Jezus nodigt uit tot een andere manier van kijken. Niet omdat pijn, onrecht of verschil van mening er niet toe doen, maar omdat ze niet het laatste woord hoeven te hebben.
De vraag wordt dan: kan ik anders kijken naar wat er gebeurt?
Kan ik mijn eigen reactie onderzoeken voordat ik reageer? Kan ik de ander blijven zien als mens, ook wanneer ik zijn gedrag afkeur? Kan ik mijn grenzen aangeven zonder de ander tot vijand te maken? En kan ik mijn eigen kwetsbaarheid onder ogen zien zonder mezelf daarvoor te veroordelen?
Daar begint een mindshift.
Het kruis doorbreekt een patroon
Aan het kruis zien we hoe Jezus reageert op geweld en afwijzing. Hij kiest niet voor vergelding. Hij geeft het kwaad niet op dezelfde manier door.
Dat is misschien wel een van de meest confronterende kanten van het kruis. Want ook wij kennen de neiging om terug te doen wat ons is aangedaan. We reageren scherp omdat de ander scherp reageerde. We trekken ons terug omdat we ons afgewezen voelen. We willen dat de ander begrijpt hoeveel pijn hij ons heeft gedaan.
Zo kan pijn zichzelf blijven herhalen.
Het kruis laat zien dat er een andere weg mogelijk is. Je hoeft het kwaad dat je wordt aangedaan niet opnieuw door te geven. Dat betekent niet dat je alles moet accepteren of dat je geen grenzen mag stellen. Liefde betekent niet dat je jezelf moet laten beschadigen.
Het betekent wel dat je kunt proberen het patroon te doorbreken.
Soms is liefde daarom niet zacht. Soms is liefde juist duidelijk: tot hier en niet verder. Maar ook dan hoeft de ander geen vijand te worden.
Van gelijk krijgen naar verbinding
Dat raakt aan iets heel alledaags. We willen graag gelijk hebben. En als we denken dat we gelijk hebben, willen we vaak ook dat de ander dat erkent.
Maar gelijk hebben en in verbinding blijven zijn niet altijd hetzelfde.
Je kunt gelijk hebben en toch een relatie verliezen. Je kunt je gelijk bewijzen en ondertussen de ander kwijtraken. Soms is de belangrijkste vraag daarom niet: Wie heeft er gelijk? maar: Wat wil ik met deze relatie?
Het kruis laat zien dat liefde soms bereid is iets van zichzelf los te laten om ruimte voor de ander te maken. Niet omdat waarheid er niet toe doet, maar omdat een mens meer is dan zijn gelijk.
Dat vraagt volwassenheid. Je mag voor jezelf opkomen én verbonden blijven. Je mag het ergens fundamenteel mee oneens zijn én de ander als mens blijven zien.
Je hoeft jezelf niet te redden
Misschien raakt het kruis ook aan onze behoefte om alles onder controle te houden. We willen graag weten waar we aan toe zijn. We willen voorkomen dat het misgaat. We willen zekerheid, erkenning en grip.
Maar het leven laat zich niet volledig beheersen.
Jezus laat aan het kruis zien dat vertrouwen ook mogelijk is wanneer je de uitkomst niet meer kunt controleren. Dat is geen gemakkelijk vertrouwen. Het is vertrouwen midden in de werkelijkheid van pijn en onzekerheid.
Daarin ligt voor mij een belangrijke betekenis van geloof. Niet dat je altijd begrijpt waarom iets gebeurt, maar dat je niet alles zelf hoeft vast te houden.
God is niet alleen aanwezig wanneer het goed gaat. Ook wanneer je het niet meer weet, wanneer je verdriet hebt of wanneer je leven anders loopt dan je had gehoopt, mag je zoeken naar Zijn aanwezigheid.
Van kruis naar opstanding
Het kruis is niet het laatste woord. Het verhaal gaat verder met de opstanding.
Dat maakt het kruis tot meer dan een verhaal over lijden. Het vertelt ook dat dood, verlies en duisternis niet uiteindelijk bepalen wie wij zijn en hoe het leven eindigt.
Ook in ons eigen leven kan iets nieuws ontstaan. Een oude manier van reageren hoeft niet altijd onze manier van reageren te blijven. Een beschadigde relatie kan soms herstellen. Bitterheid kan plaatsmaken voor vrijheid. Angst kan langzaam ruimte maken voor vertrouwen. Een leven dat vastgelopen lijkt, kan opnieuw richting krijgen.
Dat gebeurt meestal niet ineens. Verandering is vaak veel gewoner en kleiner. Een ander antwoord geven dan je gewend bent. Een gesprek aangaan dat je normaal zou vermijden. Je grens aangeven zonder boosheid. Toegeven dat je iets niet weet. Je verontschuldigen. Vergeven. Hulp vragen.
Juist daarin kan nieuw leven zichtbaar worden.
De weg van Jezus
De eerste christenen werden ook wel mensen van de Weg genoemd. Dat vind ik een mooi beeld voor geloven. Het gaat niet alleen om wat je gelooft, maar ook om hoe je leeft.
Jezus volgen betekent niet dat je alles precies hetzelfde moet doen als Hij. Het betekent dat je leert kijken zoals Hij keek. Dat je leert verlangen naar wat goed is. Dat je steeds opnieuw onderzoekt wat liefde, waarheid en verbondenheid betekenen in jouw concrete situatie.
Daarbij kom je jezelf tegen.
Je ontdekt misschien hoe sterk je behoefte aan erkenning is. Hoe moeilijk je het vindt om ongelijk te hebben. Hoe snel je jezelf verdedigt. Hoe gemakkelijk je iemand afschrijft. Hoe bang je bent om fouten te maken.
Dat is geen reden om jezelf af te wijzen. Het kan juist het begin zijn van groei.
Je mag leren om niet vanuit angst te leven, maar vanuit vertrouwen. Niet vanuit de behoefte jezelf te bewijzen, maar vanuit het besef dat je al van waarde bent. Niet vanuit de vraag wat anderen van je vinden, maar vanuit de vraag wie je wilt zijn.
Het kruis als uitnodiging
Het kruis vraagt daarom niet alleen wat je over Jezus gelooft. Het stelt ook een persoonlijke vraag: wat betekent dit voor de manier waarop ik vandaag leef?
Misschien betekent het dat je iemand anders moet leren bekijken. Misschien dat je jezelf niet langer voortdurend hoeft te veroordelen. Misschien dat je een grens moet trekken. Misschien dat je je gelijk kunt loslaten. Misschien dat je een oud patroon wilt doorbreken.
Het kruis laat zien dat liefde sterker kan zijn dan vergelding en dat verbondenheid dieper kan gaan dan ons gelijk. De opstanding laat zien dat verandering en nieuw leven mogelijk zijn.
Voor mij is dat de mindshift van het kruis: je hoeft niet langer te leven alsof je jezelf moet redden, je waarde moet bewijzen of de ander moet verslaan.
Je mag leren leven vanuit de liefde van God.
Dat maakt je niet perfect. Wel vrijer.
Vrijer om jezelf te zijn. Vrijer om fouten te maken. Vrijer om grenzen te stellen. Vrijer om de ander niet langer als tegenstander te zien. En vrijer om iedere dag opnieuw te kiezen voor de weg van liefde, waarheid en verbinding.